خبرگزاری تسنیم چهارشنبه 24 دی 1404 : نرخ بهره برداری از کلیه زمین ها حدود 37 درصد است و تنها کمی بیش از یک سوم زمین های صنعتی کشور استفاده می شوند.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، شهرک های صنعتی به عنوان یکی از ابزارهای اصلی دولت در مسیر توسعه صنعتی، وظیفه تجمیع منابع و زیرساخت های موردنیاز صنایع کوچک و متوسط و نیز تسهیل خوشه سازی را برعهده دارند. با این حال، بررسی های صورت گرفته حاکی از آن است شهرک های صنعتی در ایران با سه چالش اساسی مواجه اند: عدم تامین پایدار انرژی و کمبود زیرساخت های ضروری، ایرادات ناظر بر ساختار مدیریت و مالکیت و سوداگری و عدم بهره وری زمین صنعتی. تمرکز این گزارش بر مسئله سوم است؛ مسئله ای که به دلیل ناکارآمدی فرایندهای واگذاری، ضعف نظارت و ناکافی بودن سازوکار خلع ید، به یکی از چالش های اصلی توسعه صنعتی کشور بدل شده است.

شکاف فزاینده بین روند واگذاری و بهره برداری، گویای ناکارآمدی در مدیریت این دارایی و استفاده از آن به عنوان ابزار سوداگری است. نهایتاً، داده ها حاکی از ضعف نظام نظارت بر بهره برداری و خلع ید از زمین های راکد است، به طوریکه میانگین سالیانه فقط 295 قرارداد خلع ید شده و معادل استرداد 2.8 درصد از زمین های غیرفعال است. نتایج گزارش مرکز پژوهش های مجلس موید آن است که چالش اصلی بهره وری پایین زمین های صنعتی، فراتر از عوامل درون سازمانی، ریشه در وابستگی مالی سازمان صنایع کوچک و شهرک های صنعتی به درآمد ناشی از واگذاری زمین و چرخه اقتصادی آن، کمبود زیرساخت و متقاضی در مناطق محروم، مشکلات چارچوب های نهادی، سیاست گذاری و نظارتی کلان دارد.

برابر آمارها از مجموع واحدهای فعال و غیرفعال شهرک ها و نواحی صنعتی استان تهران که 6019 واحد هستند، 5322 واحد فعال و 697 واحد غیرفعال هستند. این یعنی 11.5 درصد از واحدهای شهرک های صنعتی استان تهران تنها به بهره برداری اولیه رسیده اند و اکنون غیرفعال هستند.

آماری که در استانهای دیگر مشخص نیست. این در حالی است که تهران جزو استانهایی است که تقاضای دریافت زمین صنعتی از شهرکهای صنعتی آن بالاست و انتظار میرود در استانهایی که کم تقاضا تلقی میشوند، چنین آماری پایین تر نباشد. همین مسئله نشانه مهمی از بهره وری نداشتن زمین است.

تا پایان خردادماه 1402 تعداد کل شهرک ها و نواحی صنعتی مصوب به 1057 عدد رسیده است که 860 مورد آن به مرحله واگذاری زمین رسیده اند و 197 عدد بهره برداری نشدند. این مسئله بدان معنی است که در این سال ها به طور میانگین 81 درصد شهرک ها و نواحی صنعتی به مرحله واگذاری زمین رسیده اند و 19 درصد بهره برداری نشده اند.

علاوه بر این در پایان خرداد ماه 1402 مساحت زمین های صنعتی معادل 67008 هکتار بوده است که 47501 هکتار آن واگذار شده است. از بین این زمین های واگذار شده چیزی حدود 24469 هکتار آن به بهره برداری رسیده است. به بیان دیگر 71 درصد زمین های صنعتی واگذار شده و تنها 52 درصد آن به بهره برداری رسیده است.

به عبارتی نرخ بهره برداری از کلیه زمین ها حدود 37 درصد است؛ به این معنا که تنها کمی بیش از یک سوم زمین های صنعتی کشور مورد استفاده قرار میگیرد. این وضعیت نشان دهنده بهره وری بسیار پایین است و ضرورت اصلاح سیاستگذاری در حوزه مدیریت زمین های شهرک های صنعتی را آشکار می سازد. سیاستگذاری زمینهای صنعتی در سالهای اخیر به گونه ای بوده است که زمینهای صنعتی با قیمت پایینتر از بازار و به صورت اقساطی و با یک رویه مشخص به متقاضیان واجد شرایط واگذار شده است.

بدیهی است که تفاوت قیمت بازار و قیمت عرضه این زمینها به خصوص در شهرک های صنعتی دارای زیرساخت کافی و پرتقاضا به جذابیت این زمین ها می افزاید. در این صورت علاوه بر تولیدکنندگان اشخاصی هم که قصد جدی برای تولید ندارند متقاضی زمینهای صنعتی خواهند شد. یکی از راهکارهای مهم و پسینی جهت کاهش انگیزه های سوداگرانه و افزایش بهره وری زمینهای صنعتی طراحی و اجرای صحیح فرایند فسخ قرارداد و خلع ید است.